SON DAKİKA

Derin Kökler

Çameli’den bir değerle sizleri tanıştırmak istiyorum. Adı Durmus Yıldırım.. 90 yaşlarında bir 3 telli saz ustasi müzisyen ve çıtlık ağacından nazarlik ustası. Hayri Dev’in saz arkadaşı. Çıtlık agacından yaptığı nazarliklar birer sanat eseri.

Üzerlik ve çörek otuyla birlikte, nazardan standart korunma denince ilk akla gelenlerdendir çıtlık. Çitlembik, dağan, dağdağan, tağınaç gibi adlarla da anılıp latincesi celtis australis olan çıtlık her türlü toprak ve zor iklim koşullarına dayanıklı, her türlü zararlıya dayanıklı, uzun yaşayan bir ağaç. Belki de bu sebepten türkler ona kutsallığa yakın bir saygı ve sevgi besliyor. Çıtlık ağacına Yakut ve Altay Türklerinde yaşam ağacı, dünya ağacı da denir. Dünyayı ortasından diğer aleme ve demirkazık yıldızı’na bağlayan, dalları aracılığıyla şamanlara yeryüzünden yüksek gök katlarına yolculuk yapma olanağı sağlayan bir ağaç , bu yüzden demir ağacta deniliyor.

Çıtlık ağacının çitemik-çitlenbik-çitlembik meyvesiydi. Çıtlık ile çitlenbiğin ayrı ağaçlar olması dikkatle değerlendirilmeli. meyvesi kekre değil tatlı, menengiçten büyük, renkleri de farklı. Çıtlık meyvesi alıç kıvamına yakın ama kahverengimsi ve siyahımsı.

Denizli’de çıtlık ağacından yapılmış şamanik korunma totemciğine cetele deniyor. Bu ağaç totem-biblo tercihan bir cuma günü sabah namazında kesilen bir ince daldan yapılır, düzeltilip ince ince kertilir; çocuğu nazardan, kötülüklerden korumak için bir ucunda açılmış deliğinden iple bağlanarak beşiğine veya omzuna asılır. Çetele denmesi üzerinde çakıyla yapılmış özel süsleme (veya kutsallık atıflı) kertiklerinden dolayıdır.

Çocuğa veya beşiğine nazarlık niyetine asılan çetele bir tür süs totem-biblo ve minyatür bir yaşam ağacı. Kertikler muhtemelen evrenin ve göğün katlarını simgeliyor. Şamanın trans halindeyken çıkıp indiği, ruhlarla konuşup savaştığı katlar. Çetelenin çentiklerini başı ve sonunu birlikte sayarsak yedi katlı. ayrıca bir uçtaki piramidal sonlanım gök kubbe anlayışını simgeliyor. Üçgen şekilli çetele üzerinde eski tamgalar binlerce yıldır akıp gelen kültür. İnceledikce tarihten gelen derin köklere rastlıyoruz. Çameli’de 90 yaşın uzerindeki Durmuş amca yapıyor bu çeteleleri. Kendisine uzun ömür diliyorum.

Denizli işte böyle bir yer. Kıymetini bilin.

Dr. Devrim Alkaya

Bu haber 19 Ağustos 2019 - 10:02 'de eklendi ve 76 views kez görüntülendi.

HABER HAKKINDA GÖRÜŞ BELİRT

Yorum Yok
YASAL UYARI! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen kişiye aittir.
UA-116833592-1